Słownik pojęć pogrzebowych

Z greckiego kenotaphion - pusty grób - symboliczny grobowiec, w którym nie pochowano zwłok. Zwyczaj wznoszenia cenotafu istniał w starożytnym Egipcie, prawdopodobnie już za panowania I dynastii w Abydos (XXXI-XXIX w. p.n.e.). Od czasów VI dynastii (XXIV-XXII w. p.n.e.) Egipcjanie starali się mieć przynajmniej cenotaf w świętym miejscu w Abydos. Archeologiczne dowody istnienia cenotafu pochodzą z czasów Średniego Państwa (XXII-XVIII w. p.n.e.), np. cenotaf Senusereta III. W starożytnej Grecji cenotaf stawiano zmarłym lub poległym poza granicami kraju.
Występowały 2 typy starożytnych cenotafów: tumulus inanis (łacińskie - pusty grób) wznoszono wtedy, gdy nie znaleziono ciała zmarłego, tumulus honorarius (łacińskie - grób zaszczytny) był formą uczczenia zmarłego, często w miejscu jego śmierci (np. cenotaf herosów). W czasach nowożytnych cenotaf to grobowce-pomniki, zawierające niekiedy zwłoki poległych lub ziemię z pól bitewnych.